تنوع فرشهای ایرانی بر اساس نوع گره های بافته شده

انواع گره فرش

آنچه که پایه و اساس یک بافت در فرش را تعیین می کند ” چله” است.

اهمیت چله در حدی است که اگر چله بریده شود و یا از بافتها خارج کنیم ، آنچه بافته شده از بین خواهد رفت و متلاشی می شود. در حالی که اگر  گره ها و یا پودها که از دیگر بخشهای بافت در فرش هستند خارج کنیم چنین اتفاقی نمی افتد.بنابراین ، گره­ها و انواع بافته هایی که در فرش وجود دارند بستگی به این دارد که این گره­ها به چه شکلی به اطراف چله ها بافته می شود. بر این اساس ، بافتها به انواع زیر تقسیم می شوند:

یک) بافتهای لوله ای

این بافتها یکی از پر کاربردترین بافتها در فرشهای دستبافت هستند. این نوع گره ها یا بافت ها در فرشهای تبریز ، قم ، مشهد ، اصفهان بیشتر مورد استفاده قرار میگیرند. در این بافتها ، گره ، ابتدا به دور چله پشتی و سپس چله جلویی بافته یا لوله می شود. در این نوع بافت از دو پود استفاده می شود. یک پود ضخیم که روی بافتها و پائین تر از قسمتی که چله های پشتی و جلویی به شکل ضربدری در آمده اند قرار می گیرد. دومی ، پود نازک است که این پود در بالای قسمت ضربدری چله ها قرار می گیرد و معمولاً به شکل گره ها به دور چله حلقه می بندد. در این بافتها ، هر برجستگی که در پشت فرش دیده می شود یک گره است.

دو) بافتهای نیم لوله ای

در حال حاضر ، این نوع بافت در فرشهای دستبافت به شدت رو به کاهش است و تا حد زیادی نیز از آنها کاسته شده است. از این بافتها بیشتر در مناطق روستا نشین استفاده می شود. در این نوع از فرشها ، زمانی که دار قالی را برپا می کنند یا به اصطلاح چله کشی می کنند ، فاصله ای که بافتها باید در آن قرار بگیرند به اندازه نصف قطر یک چله است. در این فرش نیز دو پود مورد استفاده قرار می گیرد ولی مانند بافتهای لوله ای یکی نازک و دیگری ضخیم نیست بلکه هر دوی آنها به یک اندازه هستند. در این فرش ها ، ابتدا پودها در زیر قسمت ضربدر اضافه می شود و سپس از بالای قسمت ضربدری بر روی بافتها زده می شود. اگر پشت این فرشها را نگاه کنید ، شکل گره ها یا بافتها به شکل یک قوس کامل و دیگری یک نصف قوس است.

سه) بافتهای تخت

این نوع بافتها را در فرشهای دستبافت بیشتر عشایر نشین ها به کار می برند. فاصله قسمتی که باید گره خورده شود تا قسمت ضربدری چله ها به اندازه همان قطر چله است. در این بافت ، یک نوع پود به کار می رود که اندازه آن از چله ها ضخیم تر است و بر بالای قسمت ضربدری اضافه می شود. به همین دلیل ، اگر از پشت به بافت قالی نگاه کنید به خوبی می توانید پودها را تشخیص دهید. در این فرش نیز هر قوسی که در پشت فرش قرار دارد نمایانگر یک گره یا بافت است.

چهار) بافت کرباسی

در این نوع بافتها ، کاملاً برعکس سه بافت بالایی ، چله ها به شکل یکی در میان یا موج دار بر روی پودها قرار می گیرند. دلیل این هم این است که چله ها شل تر از پودی هستند که در بافت فرش به کار می رود.

از بین بافتهایی که در بالا اشاره شد ، هم اکنون بافت لوله ای به طور گسترده ای درفرشهای دستبافت مورد استفاده قرار می گیرد. سه بافت دیگر بسیار کم و در فرشهایی که جنبه صنایع دستی داشته و مربوط به مناطق روستایی و عشایری است مورد استفاده قرار می گیرد.

Leave a Reply